Voor verwijzers: Psychosomatische fysiotherapie
Psychosomatische fysiotherapie bij aanhoudende lichamelijke klachten
Binnen Fysiotherapie Noorderbad breiden we onze zorg voor patiënten met
aanhoudende lichamelijke klachten verder uit. Deze zorg wordt aangeboden
door onze psychosomatisch fysiotherapeut in opleiding Ron Hamminga, die momenteel
de driejarige masteropleiding Psychosomatische Fysiotherapie volgt.
Psychosomatische fysiotherapie kan passend zijn bij patiënten met
aanhoudende lichamelijke klachten waarbij biologische, psychologische en
sociale factoren de klachten, het functioneren en het herstel
beïnvloeden.
Daarbij staat een biopsychosociale benadering centraal. Lichamelijke
klachten worden serieus genomen. Samen met de patiënt onderzoeken we
welke factoren van invloed zijn op de klachten en het dagelijks
functioneren en welke daarvan beïnvloedbaar zijn.
Overleg over een patiënt?
Twijfelt u of psychosomatische fysiotherapie passend is? Neem gerust
contact met ons op voor kort overleg.0505718400 | ronhamminga@fysiotherapienoorderbad.nl
Table of Contents
Wanneer kan verwijzing zinvol zijn?
Psychosomatische fysiotherapie kan worden overwogen bij patiënten met
bijvoorbeeld:
- aanhoudende lichamelijke klachten (ALK);
- chronische of aanhoudende pijn;
- lichamelijke klachten die fluctueren of samenhangen met stress,
spanning of belasting; - aanhoudende vermoeidheid en problemen met belasting en
belastbaarheid; - lichamelijke klachten en beperkingen in functioneren bij
overspanning of burn-out; - aanhoudende spanning en moeite met ontspannen;
- angst voor bewegen of voor lichamelijke sensaties;
- vermijdingsgedrag als gevolg van pijn of andere lichamelijke
klachten; - problemen met ademregulatie of disfunctioneel ademgedrag, wanneer
dit onderdeel is van de hulpvraag; - terugkerende patronen van overbelasting en onvoldoende herstel;
- moeite met het herkennen, interpreteren of hanteren van lichamelijke
signalen; - aanhoudende klachten waarbij eerdere behandeling onvoldoende
duurzaam resultaat heeft gehad.
Een specifieke diagnose is niet noodzakelijk. De hulpvraag, het
functioneren van de patiënt en de biologische, psychologische en sociale
factoren die daarop van invloed zijn, zijn mede bepalend voor de
indicatie.
Wat onderzoeken we?
Tijdens de intake kijken we breder dan alleen naar de locatie of
intensiteit van de lichamelijke klacht.
Afhankelijk van de hulpvraag onderzoeken we onder andere:
- het ontstaan en beloop van de klachten;
- functioneren in het dagelijks leven, werk en sport;
- belasting, belastbaarheid en herstel;
- bewegen en lichamelijke activiteit;
- slaap en vermoeidheid;
- stress, spanning en ontspanning;
- ademgedrag;
- gedachten en overtuigingen over de klachten;
- bewegingsangst en vermijdingsgedrag;
- relevante sociale en werkgerelateerde factoren.
Samen met de patiënt proberen we tot een begrijpelijk werkmodel te
komen: welke biologische, psychologische en sociale factoren beïnvloeden de klachten, het functioneren en het herstel, en welke daarvan kunnen we samen met de patiënt beïnvloeden?
Wat kan de behandeling omvatten?
De behandeling is individueel en afhankelijk van de bevindingen en
behandeldoelen.
Interventies kunnen onder andere bestaan uit:
- uitleg en educatie over klachten, belasting en herstel;
- inzicht krijgen in gedragspatronen rondom activiteit en herstel;
- geleidelijke opbouw van activiteit en participatie;
- begeleiding bij bewegingsangst en vermijdingsgedrag;
- adem- en ontspanningsinterventies wanneer deze geïndiceerd zijn;
- lichaamsgerichte interventies gericht op bewustwording, spanning en
ontspanning; - leren herkennen en interpreteren van lichamelijke signalen;
- ontwikkelen van strategieën voor het omgaan met aanhoudende
klachten; - vergroten van vertrouwen in bewegen en lichamelijk functioneren;
- begeleiding bij terugkeer naar dagelijkse activiteiten, werk en
sport.
Behandeldoelen richten zich op het verbeteren van functioneren en
participatie, het vergroten van zelfmanagement en, waar mogelijk, het
verminderen van klachten.
Wanneer is psychosomatische fysiotherapie niet de juiste eerste stap?
Psychosomatische fysiotherapie vervangt geen noodzakelijke medische
diagnostiek.
Bij nieuwe, progressieve of medisch onvoldoende beoordeelde klachten kan
eerst beoordeling door huisarts of medisch specialist noodzakelijk zijn.
Wanneer psychische of psychiatrische problematiek specialistische
behandeling vereist, vervangt psychosomatische fysiotherapie deze
behandeling niet. Wanneer het lichamelijk functioneren eveneens beperkt
is, kan psychosomatische fysiotherapie waar passend onderdeel zijn van
multidisciplinaire of parallelle behandeling.
Samenwerking
Bij aanhoudende lichamelijke klachten kunnen meerdere factoren en
disciplines betrokken zijn. Waar dit meerwaarde heeft, zoeken we daarom
de samenwerking met andere zorgverleners.
Met toestemming van de patiënt kan worden afgestemd met bijvoorbeeld:
- huisarts;
- POH-GGZ;
- psycholoog;
- bedrijfsarts;
- medisch specialist;
- andere fysiotherapeutische disciplines;
- overige betrokken zorgverleners.
Binnen Fysiotherapie Noorderbad kunnen we daarnaast gebruikmaken van
verschillende fysiotherapeutische expertisegebieden wanneer de klachten
meerdere domeinen omvatten.
Terugkoppeling aan de verwijzer
Goede samenwerking vraagt om heldere communicatie.
Met toestemming van de patiënt kunnen we terugkoppelen over relevante
bevindingen, behandeldoelen en het verloop van de behandeling.
Wanneer tijdens onderzoek of behandeling bevindingen ontstaan waarvoor
aanvullende medische, psychologische of andere beoordeling wenselijk is,
bespreken we dit met de patiënt en stemmen we waar nodig af met de
verwijzer.
Twijfelt u of psychosomatische fysiotherapie passend is?
Niet iedere patiënt met langdurige of stressgerelateerde lichamelijke
klachten heeft psychosomatische fysiotherapie nodig.
Bij twijfel kunt u contact met ons opnemen voor kort overleg. Samen
kunnen we beoordelen of psychosomatische fysiotherapie passend lijkt, of
dat een andere discipline waarschijnlijk beter aansluit bij de
hulpvraag.
Ron Hamminga
Psychosomatisch fysiotherapeut in opleiding
Fysiotherapie Noorderbad
0505718400 | ronhamminga@fysiotherapienoorderbad.nl
Verwijzen
Verwijzingen zien we het liefst via zorgdomein, telefonisch mag natuurlijk ook altijd.
Patiënten kunnen daarnaast zelf contact opnemen met Fysiotherapie
Noorderbad voor informatie over de mogelijkheden.
Informatie voor patiënten
Wilt u uw patiënt eerst meer informatie meegeven?
Op onze uitgebreide informatiepagina leggen we in begrijpelijke taal uit
wat psychosomatische fysiotherapie is en hoe lichamelijke klachten
kunnen samenhangen met onder andere stress, pijn, vermoeidheid, slaap,
ademhaling, bewegen en herstel.
Psychosomatische fysiotherapie in Groningen
Downloads
klik hier voor de printvriendelijke witte achtergrondversie van de beslisboom psychosomatische fysiotherapie
klik hier voor de beslisboom psychosomatische fysiotherapie met donkere achtergrond, ideaal voor digitaal gebruik
Bronnen en richtlijnen
- Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie volgens de Psychosomatiek (NFP) / KNGF. Beroepsprofiel Psychosomatisch Fysiotherapeut. Beschrijft het vakgebied, de competenties en de
professionele rol van de psychosomatisch fysiotherapeut.
https://www.kngf.nl/app/uploads/2024/07/beroepsprofiel_psychosomatisch_fysiotherapeut.pdf - Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF).
Beroepsprofielen Fysiotherapie. Overzicht van de actuele
beroepsprofielen en de positie van de psychosomatisch fysiotherapeut
als verbijzondering binnen de fysiotherapie.
https://www.kngf.nl/professie-ethiek/beroepsprofiel/ - Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard Somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK). De
huidige NHG-standaard draagt nog de oudere SOLK-benaming en
beschrijft onder meer brede klachtexploratie en biopsychosociale
beoordeling. In actuele zorgontwikkeling wordt steeds vaker de term
aanhoudende lichamelijke klachten (ALK) gebruikt.
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/somatisch-onvoldoende-verklaarde-lichamelijke-klachten-solk - Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard Overspanning en burn-out. Beschrijft onder meer spanningsklachten,
functioneren, beïnvloedende factoren, herstel en het belang van een
actieve, functioneringsgerichte benadering.
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/overspanning-en-burn-out - Zorginstituut Nederland. Plan van aanpak Aanhoudende Lichamelijke Klachten (ALK). Beschrijft actuele knelpunten en
verbeterpunten in de zorg voor mensen met ALK, waaronder passende
diagnostiek, verwijzing, samenwerking en coördinatie tussen
betrokken zorgverleners.
https://www.zorginstituutnederland.nl/documenten/2025/12/01/plan-van-aanpak-alk